Data modyfikacji:

Polskie zwyczaje wielkanocne: fakty i ciekawostki

Autor:

Wielkanoc to ważne święto w polskiej kulturze. Dzięki ludowym obrzędom możemy pochwalić się bardzo ciekawymi zwyczajami. Czy chcecie wiedzieć, jak wyglądały tradycyjne święta obchodzone przez polskie rodziny. Przedstawiamy polskie zwyczaje wielkanocne. A Wy jak spędzacie Wielkanoc?

Podobnie jak w przypadku Bożego Narodzenia, wielkanocny obrządek jest kompromisem pomiędzy kulturą ludów pogańskich a wierzeniami chrześcijaństwa. Najpiękniejsze i najbardziej strojne zwyczaje wielkanocne pochodzą z obrzędów ludowych. Zgodnie z tradycją, Wielkanoc jest czasem radości i nadziei, dlatego jej świętowaniu towarzyszyły liczne zabawy i inscenizacje. Obchody trwały przez cały Wielki Tydzień! Malowanie pisanek i święconka to tylko mała ich część. Te mniej popularne nadal można spotkać w niektórych regionach Polski. Zapraszamy Was i Wasze dzieci do lektury.

Wielkanocne porządki

Wielkanoc symbolizuje odrodzenie i nowe życie. Dotyczy to też sił natury - w tym czasie ostatecznie rozprawiamy się ze srogą zimą, żeby ustąpić miejsca budzącej się wiośnie. Wielkotygodniowe porządki służyły wymiataniu mroźnej pory roku, a z nią chorób i nieszczęść.

Niedziela palmowa

Zwyczaj święcenia palemek otwierający Wielki Tydzień wprowadzono na pamiątkę przejazdu Jezusa przez Jerozolimę. Według ludowej tradycji, poświęcona palemka przynosi szczęście i zdrowie wszystkim członkom rodziny. Najpierw delikatnie bito najbliższych pobłogosławionymi stroikami, co miało odgonić od nich choroby i niepowodzenia. Zachowanie palemki w domu miało chronić domowe ognisko i przynosić jego mieszkańcom szczęście przez cały rok.

Palmy wielkanocne

Topienie Judasza

Wielka Środa była dniem wymierzania sprawiedliwości na zdrajcy. Młodzieńcy przygotowywali dużą kukłę ze słomy i starych ubrań. Zakutą w łańcuchy ciągali po wsi, by ostatecznie zatopić ją w bagnie lub stawie. Przeprawie towarzyszyli gapie, którzy okładali słomianego Judasza kijami.

Grzechotanie

Zgodnie z tradycją w Wielki Czwartek milkną wszystkie dzwony (rozlegają się dopiero w Wielką Niedzielę). W ich miejsce pojawia się kołatanie grzechotek. Dzieci otrzymywały grzechotki, którymi w ramach zabawy straszyły przechodniów.

Pogrzeb żuru

Żur był niegdyś potrawą postną, jedzoną podczas 40-dniowego, Wielkiego Postu. Dwa dni przed Wielkanocą lokalna społeczność urządzała obrządek zwany pogrzebem żuru. Wówczas wylewano gary zupy na ziemię na znak rozpoczęcia czasu radości i zabawy.

Topienie Judasza; źródło: http://www.nowiny24.pl; http://www.konstancin24.eu

Wieszanie śledzia

Wielki Post to 6 tygodni wyrzeczeń, w tym rezygnacja z pokarmów mięsnych. Śledź był częścią jadłospisu wielkopostnego. Gdy czas wstrzemięźliwości dobiegał końca, lud karał nieszczęsną rybę "za wyganianie mięsa", przybijając ją do drzewa.

Święconka

Początkowo święcenie pokarmów odbywało się w domach. Błogosławiono wszystkie dania, które miały pojawić się na świątecznym stole. Od XVIII wieku obrządek ten odbywa się w kościołach. Zgodnie z tradycją w świątecznym koszyczku powinno pojawić się 7 potraw o znaczeniu symbolicznym: chleb oznacza ciało Chrystusa, jajko nowe życie i pokonanie śmierci, sól przepędza zło (wierzono, że ma moc odganiania złych duchów, wiedźm i czartów), wędliny/kiełbasy to zdrowie, dostatek i płodność, ser/masło jest znakiem pojednania człowieka z przyrodą i dobrobytu, chrzan - siły fizycznej oraz goryczy męki pańskiej, ciast (babka) - doskonałości i umiejętności.

Baranek

Baranek symbolizuje Chrystusa. To obowiązkowy element święconki. Początkowo wykonywano go z chleba (był pierwszą święconą potrawą).

Niedziela Wielkiej Nocy

Rano rozbrzmiewały głośne dźwięki dzwonów i fajerwerki, które ogłaszały zmartwychwstanie Jezusa. Mieszkańcy udawali się na poranną mszę nazywaną rezurekcją. Po powrocie do domu zasiadali przy świątecznym stole i spożywali poświęcone pokarmy. W jadłospisie musiały obowiązkowo pojawić się dwa ciasta: baba i dziad, czyli słodki mazurek.

Lany Poniedziałek

Śmigus-dyngus niegdyś był dwoma odrębnymi zabawami. Pierwszą z nich był śmigus, który wywodzi się jeszcze z czasów słowiańskich. Polegał on na oblewaniu się zimną wodą i chłostaniu witkami wierzby. Symbolizowało to oczyszczenie z brudu po zimie. W ten sposób witano wiosnę. Z czasem na wsiach wprowadzono nowe zasady zabawy: młodzi chłopcy oblewali panny na wydaniu.

Dyngus jest nowszą tradycją. Panna, która nie chciała zostać zlana kubłem zimnej wody, miała szansę wykupienia się. Darowała pisankę chłopcu. Jajko musiało być ładnie ozdobione, w przeciwny razie młodzieniec mógł odrzucić podarek, a to kończyło się kąpielą.

Rycina przedstawiająca zabawę młodzieży w Lany Poniedziałek
Prezent dla 3 latki

Prezenty dla 3-latki. 15 ciekawych pomysłów

2021-11-03
Niemal każda, 3-letnia dziewczynka jest pełna energii, zaczyna rozwijać własne zainteresowania i kocha kreatywne zabawki. Prezent dla 3-latki powinien bawić, ale i rozwijać umiejętności dziecka. Co kupić małej dziewczynce z okazji urodzin czy świąt? Mamy na to aż 15 pomysłów!
Prezent dla nastolatki

Jakie prezenty dla nastolatków na Dzień Dziecka? 15 pomysłów

2021-06-25
Dopóki twoje dziecko jest małe, sprawienie mu ciekawego prezentu nie jest trudnym wyzwaniem. Co innego, gdy osiąga wiek nastoletni, w którym większość modnych gadżetów staje się passé już po kilku tygodniach. Zachodzisz w głowę, jaki prezent dla nastolatka wybrać z okazji Dnia Dziecka? Sprawdź nasze 15 propozycji dla nawet najbardziej wybrednej młodzieży.
dzień ojca

Prezent na Dzień Ojca - wykonany przez dziecko

2021-06-18
Zbliżający się wielkimi krokami Dzień Ojca powoduje pewnie w wielu domach dziecięcy popłoch. Jaki upominek podarować Tacie? Poprzestać na tradycyjnej laurce, rę...
Akcesoria i zabawki do wody

Najlepsze zabawki do wody. Do kąpieli i do nauki pływania

2021-06-16
Twoje dziecko uwielbia się pluskać? Mogłoby przez pół dnia nie wychodzić z wody? Sprawdź, jakie zabawki i akcesoria umilą mu czas, a jakie nauczą go pływać.
Kreatywne niespodzianki na Dzień Taty

Kreatywne niespodzianki na Dzień Taty

2021-06-16
Czego potrzebują zapracowani tatusiowie? Beztroskiego i spontanicznego dnia, aby mogli znów poczuć się jak mali chłopcy. Sprawcie im odrobinę radości, przygotow...
puzzle dla dziecka

Puzzle dla dziecka – jakie wybrać?

2021-05-27
Układanie puzzli to bardzo rozwijająca myślenie zabawa. Dziecko uczy się dzięki nim koncentracji, analitycznego myślenia, a także ćwiczy pamięć. Sprawdź!